RaportyGML — podręcznik użytkownika

0Szybki start w 5 minut

Najkrótsza droga od pliku z ośrodka do gotowego dokumentu. Bez teorii — każdy krok to jedno kliknięcie w programie. Dalsze rozdziały tłumaczą to samo dokładniej.

1. Zainstaluj i uruchom program. Wersja próbna działa 7 dni — bez konta i bez karty. Jeśli Windows pokaże ostrzeżenie SmartScreen, wybierz Więcej informacji → Uruchom mimo to (szczegóły: rozdział 3).
2. Utwórz zadanie i wczytaj plik GML. Plik → Nowe zadanie, potem Plik → Import GML. Rodzaj danych — EGiB, RCN albo plan ogólny — program rozpoznaje sam; przy dużych plikach widać pasek postępu z przyciskiem „Przerwij” (rozdział 4).
3. Zaznacz działkę — w tabeli Działki albo klikając ją na mapie. Zaznaczenie działa w obie strony: tabela podświetla mapę, mapa podświetla wiersz (rozdział 9).
4. Wybierz raport przyciskiem Rodzaj raportu pod tabelami. Podgląd pokazuje się od razu, taki sam jak wydruk (rozdział 8).
5. Zapisz albo wydrukuj. Eksport → PDF, DOCX, HTML, a przy wykazach współrzędnych także TXT, CSV i XLSX. Formaty, których dany raport nie ma, są wyszarzone — dymek mówi dlaczego (rozdział 20).

0.1. Co dalej — pięć rozdziałów, po które przychodzi się najczęściej

1O programie

RaportyGML to aplikacja desktopowa dla geodetów, która czyta pliki GML z Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego (PZGiK) — z systemów TurboEWID, TurboMAP i EWMAPA (także w formacie KCD) — i zamienia zawarte w nich dane ewidencji gruntów i budynków (EGiB), Rejestru Cen Nieruchomości (RCN) oraz planowania przestrzennego (ZIPPZP) w gotowe do wydruku dokumenty, wykazy i mapy.

1.1. Co robi program

• Wczytuje i porządkuje dane z plików GML: działki, użytki, budynki, lokale, punkty graniczne, podmioty (właściciele i władający), adresy, księgi wieczyste, dokumenty i operaty, a także transakcje RCN i dane planowania przestrzennego.
• Pokazuje dane w powiązanych ze sobą tabelach oraz na interaktywnej mapie działek, budynków, użytków, konturów klasyfikacyjnych i punktów granicznych — na tle podkładów WMS (ortofotomapa, mapa topograficzna, ewidencja i inne) oraz kafli OpenStreetMap.
• Generuje 33 rodzaje dokumentów w 11 kategoriach: wypisy z rejestru gruntów, wykazy współrzędnych, informacje o działce/budynku/lokalu, wykazy zmian danych ewidencyjnych, zawiadomienia i protokoły graniczne, zestawienia i analizy transakcji RCN oraz wypisy z aktów planowania.
• Pobiera obrysy działek oraz granice województw, powiatów, gmin i obrębów wprost z geoportalu (usługa ULDK), a plan ogólny gminy — z państwowego Rejestru Urbanistycznego.
• Czyta część opisową EGiB z wypisu w formacie PDF (funkcja eksperymentalna) — dla ośrodków wydających GML bez danych osobowych.
• Umożliwia szybkie sprawdzenie księgi wieczystej online (portal EKW) bez opuszczania programu, a stare numery KW uzupełnia o kod wydziału i cyfrę kontrolną.
• Eksportuje wyniki do PDF, DOCX (Word), HTML, TXT, CSV, XLSX (Excel), listy adresatów do systemu eNadawca Poczty Polskiej oraz część graficzną do DXF.

1.2. Dla kogo

Program powstał z myślą o geodetach wykonujących opracowania na podstawie danych z ośrodka dokumentacji: prace związane z podziałami, ustaleniem i wznowieniem granic, mapami do celów prawnych i projektowych oraz wszelką dokumentacją wymagającą wypisów i wykazów z EGiB.

1.3. Najważniejsze cechy

2Wymagania systemowe

Wersja programu, kompilacja systemu i wersje bibliotek zapisywane są przy każdym starcie w dzienniku startu — to pierwsza rzecz, o którą poprosi pomoc techniczna (patrz rozdział 26).

3Instalacja i licencja

3.1. Instalacja

1. Pobierz instalator ze strony producenta.
2. Uruchom plik instalacyjny i postępuj zgodnie z krokami kreatora.
3. Po zakończeniu instalacji uruchom program z menu Start lub skrótu na pulpicie.

Nową wersję instaluje się na poprzedniej — nie trzeba nic odinstalowywać, a licencja i zapisane zadania zostają nienaruszone.

3.2. Wersja demonstracyjna

Po pierwszym uruchomieniu program działa jako w pełni funkcjonalna wersja demonstracyjna przez 7 dni — bez zakładania konta i bez podawania danych karty. W tym czasie masz dostęp do wszystkich funkcji, aby ocenić przydatność programu w swojej pracy.

3.3. Aktywacja licencji

1. Otwórz okno Licencja (patrz menu, ikona ).
2. Dokonaj zakupu u producenta — licencja generowana jest automatycznie po zaksięgowaniu wpłaty (szybki przelew lub BLIK).
3. Wklej otrzymany klucz aktywacyjny w oknie Licencja i zatwierdź.

Status licencji, pozostałe dni okresu próbnego oraz datę ważności znajdziesz w oknie Licencja.

4Pierwsze kroki

Praca w programie zorganizowana jest wokół zadania — pojedynczej roboty geodezyjnej, do której wczytujesz dane i z której generujesz dokumenty. Całe zadanie to jeden plik .rgml.

4.1. Utworzenie lub otwarcie zadania

1. Kliknij Nowy (), aby założyć puste zadanie, albo Otwórz (), aby wczytać zapisane wcześniej zadanie.
2. Zadanie przechowuje wczytane dane i ustawienia w jednym pliku — łatwo je zarchiwizować i wrócić do niego później.

4.2. Skąd wziąć dane

Program automatycznie rozpoznaje typ i wariant danych i rozkłada je do odpowiednich zakładek oraz na mapę. Po imporcie zapisz zadanie ().

4.3. Typowy przebieg pracy

1. Wczytaj dane GML (lub pobierz działki z geoportalu).
2. Znajdź obiekt w zakładce (np. działkę) — kliknięcie podświetli go na mapie.
3. Uzupełnij Parametry raportów (dane geodety, nazwa ośrodka, terminy) — rozdział 16.
4. Wybierz Rodzaj raportu i sprawdź podgląd.
5. Przy pracach granicznych sprawdź na mapie dobór działek sąsiednich i w razie potrzeby wyłącz granice już ustalone — rozdział 18.
6. Wydrukuj lub wyeksportuj dokument (PDF/DOCX/…), a część graficzną — do DXF.

5Układ okna

Główne okno programu dzieli się na kilka stałych obszarów. Poniższy schemat pokazuje ich rozmieszczenie.

Rys. 1. Główne okno programu — rozmieszczenie obszarów 1–6 opisanych w tabeli poniżej.

6Menu i pasek szybkiego dostępu

6.1. Pasek menu

Górne menu zawiera operacje na całym zadaniu oraz ustawienia programu:

6.2. Pasek szybkiego dostępu

Umieszczony pod menu pasek dubluje najczęstsze czynności (Nowy, Otwórz, Import, Zapisz, Zamknij, Eksport, Motyw), tak aby były dostępne jednym kliknięciem podczas pracy. Przycisk Import ma rozwijane menu z podziałem na źródła danych: pliki wskazane przez użytkownika (GML, GML z URL, KCD, wypis PDF), pobieranie z geoportalu GUGiK oraz Rejestr Urbanistyczny.

7Zakładki z danymi

Wczytane dane rozdzielone są na zakładki odpowiadające typom obiektów. Każda zakładka to tabela z sortowaniem, filtrowaniem i wyborem kolumn, a przy nazwie karty widnieje licznik obiektów.

7.1. Filtry, kolumny i menu podręczne

• Filtruj — zawęża wykaz do wierszy spełniających podane warunki; Usuń wszystkie filtry przywraca pełny wykaz.
• Kolumny — wybór widocznych kolumn i ich kolejności (strzałkami ). Układ tabeli może być zapamiętywany między uruchomieniami — patrz Ustawienia programu.
• Menu podręczne (prawy przycisk myszy): kopiowanie zaznaczonych wierszy, zaznacz/odznacz wszystko, a na dole — Pokaż działkę na Geoportal i Pokaż działkę w Google Maps (ta druga tylko wtedy, gdy działka ma geometrię).

7.2. Karta RCN — podzakładki i filtry

Transakcje z Rejestru Cen Nieruchomości rozdzielone są na podzakładki według rodzaju nieruchomości: Wszystkie transakcje, Gruntowe niezabudowane, Gruntowe zabudowane, Budynkowe, Lokalowe oraz Geoportal — transakcje pobrane z geoportalu, czyli osobny zbiór z własnym licznikiem. Licznik przy karcie „RCN” obejmuje oba źródła: import GML i geoportal.

Okno filtrów karty RCN ma trzy rzeczy, których nie mają pozostałe tabele:

• Zapamiętane zestawy filtrów — te same kryteria wywołasz przy kolejnym operacie. Wczytanie zestawu czyści pola, których w nim nie ma, więc dostajesz dokładnie to, co zapisałeś, a nie mieszankę z tym, co akurat stało w oknie.
• Przeznaczenie w MPZP wybierasz z listy kodów występujących w zadaniu, a dopasowanie jest dokładne: „U” nie wciąga już „UO”, a „MN” — „MNU”.
• Pokaż wynik filtra na mapie — podświetla na mapie dokładnie te transakcje, które zostały w tabeli po filtrowaniu; warstwy RCN rysują cały zbiór z zadania, więc bez tego nie było jak zobaczyć, gdzie leżą właśnie te wybrane.

Okna filtrów otwierają się na wysokość swojej treści (z sufitem z wielkości ekranu), więc nie trzeba w nich przewijać, gdy miejsca na ekranie jest dość.

Zestaw zakładek zależy od zawartości zadania. Eksport tabel opisuje rozdział 20.

8Panel raportu

Panel raportu (lewy dolny obszar) służy do wyboru rodzaju dokumentu i podglądu wydruku dla aktualnie zaznaczonego obiektu. Podgląd pokazuje dokładnie to, co wyjdzie na papierze — z podziałem na strony, marginesami i orientacją docelową.

8.1. Pasek narzędzi raportu

9Panel mapy

Panel mapy (prawy dolny obszar) pokazuje dane graficznie i jest w pełni powiązany z tabelami. Nad mapą znajduje się pasek narzędzi.

9.1. Pasek narzędzi mapy

9.2. Klikanie w obiekty na mapie

Kliknięcie obiektu działa w obie strony — zaznacza odpowiedni wiersz w tabeli i odświeża podgląd raportu. Gdy w jednym miejscu leży kilka obiektów (a to reguła, nie wyjątek: budynek leży na działce, działka w strefie planistycznej), program schodzi kolejnymi kliknięciami coraz niżej, a pasek stanu mówi, na czym stoisz: „Wybrano: … (2 z 5 obiektów w tym miejscu) — kliknij ponownie…”.

9.3. Podkłady mapy (WMS / OSM)

Obiekty można wyświetlać na tle podkładu rastrowego. Domyślnie włączona jest ortofotomapa GUGiK; w ustawieniach mapy dostępne są też m.in. mapa topograficzna, numeryczny model terenu, warstwa ewidencyjna (KIEG — z budynkami i ich oznaczeniami) i uzbrojenie terenu oraz kafle OpenStreetMap. Obok listy źródeł stoi wybór krycia podkładu — gotowe wartości co 10% (od 20% do 100%), żeby dane EGiB pozostały czytelne.

9.4. Działki sąsiednie

Dla aktywnego raportu granicznego (protokoły, zawiadomienia, „Adresy do zawiadomień”, „Opis przebiegu granic”) program podświetla na mapie działki sąsiednie objęte tym raportem — na zielono te czynne i na czerwono te wyłączone z czynności. Obie warstwy są włączone od pierwszej instalacji. Szczegóły i sposób wyłączania pojedynczych granic opisuje rozdział 18.

9.5. Duże zadania: kropki zamiast obrysów

Przy mocnym oddaleniu obrysy i tak zlewają się w jednolitą plamę, więc program rysuje wtedy kropki — po jednej na obiekt — a pełne obrysy buduje dopiero przy przybliżeniu i tylko dla oglądanego fragmentu mapy. Zmierzone na zadaniu z 10 000 działek, 10 000 budynków i 10 000 punktów granicznych: otwarcie zadania 18,5 s → 1,8 s.

• Moment przełączenia program dobiera sam — na podstawie tego, jak gęsto leżą obiekty w Twoich danych. W gęstej zabudowie nastąpi przy innym powiększeniu niż na wsi; nie ma tu żadnego ustawienia do podkręcania.
• Kropka jest klikalna tak samo jak obrys — prowadzi do tego samego obiektu.
• Zaznaczenie wiersza w tabeli zawsze pokazuje obiekt na mapie — także wtedy, gdy leży poza kadrem; program dobudowuje go wówczas pojedynczo.
• Opisy (numery działek, litery transakcji RCN) gasną przy oddaleniu, zamiast zlewać się w czarną maź, i wracają przy powiększeniu. Próg też liczony jest z danych, więc gęsta zabudowa gasi opisy wcześniej niż wieś.
• Symbole transakcji RCN mają trzy stopnie: pełne kółko z literą kategorii, kółko bez litery i sama kropka.
• Zgaszona warstwa nie zapala się sama po przybliżeniu, a warstwa włączona przy oddaleniu wraca w kropkach — żarówka warstwy zawsze wygrywa z powiększeniem.

9.6. Zaznaczanie obiektów

• Podświetlony jest zawsze jeden wskazany obiekt. W zadaniu, które ma dane z GML i z geoportalu, kliknięcie działki EGiB, a potem działki z geoportalu zostawiało wcześniej podświetlone obie.
• Zaznaczona działka nie zakrywa stanu prawnego swoich granic. Przy włączonym „Wyróżnieniu granic” zaznaczenie niesie samo wypełnienie, a kolory odcinków pozostają widoczne. Wcześniej złota obwódka zamalowywała dokładnie tę informację, po którą włącza się tę funkcję.
• Przycisk „Przybliż do zaznaczenia” działa także dla działek z geoportalu — wcześniej kończył się komunikatem „Brak zaznaczenia” mimo zaznaczonego wiersza.

10Warstwy mapy

Wyglądem mapy steruje jeden panel — menedżer warstw na karcie Ustawienia → Ustawienia mapy. Jeden wiersz = jedna warstwa, a wszystko, co jej dotyczy, stoi w tym samym wierszu.

Warstwy pogrupowane są cienkimi liniami w kolejności: EGiB (działki, budynki, numery budynków, punkty graniczne, użytki, kontury klasyfikacyjne) · RCN · Planowanie (granica planu, strefy, obszary regulacji) · Geoportal (działki, budynki, cztery obrysy jednostek) · Podkład (ortofotomapa/OSM/WMS, rysunek planu) · Widok (podświetlenie zaznaczenia, tło mapy, działki sąsiednie w raporcie i wyłączone).

Pod menedżerem warstw znajdują się parametry podkładu: źródło (ortofotomapa, mapa topograficzna, NMT, ewidencja KIEG, uzbrojenie, OpenStreetMap), krycie co 10%, wczytywanie sąsiedztwa widoku z wyprzedzeniem oraz przycisk Wyczyść pamięć podręczną podkładów.

11Dane z geoportalu (ULDK)

Program pobiera obrysy działek i granice jednostek podziału administracyjnego wprost z ogólnopolskiej usługi ULDK — bez pliku GML i bez wychodzenia z aplikacji.

To dane poglądowe z geoportalu, trzymane w zadaniu oddzielnie od danych EGiB wczytanych z ośrodka dokumentacji. Nigdy się z nimi nie mieszają: żaden raport EGiB nie korzysta z danych geoportalowych, a import GML ich nie nadpisuje. Służą do orientacji w terenie, do sprawdzenia zakresu pracy przed zamówieniem materiałów oraz jako podkład w eksporcie do CAD-a.

11.1. Okno „Import EGiB z geoportalu”

Otwiera je pozycja Import EGiB z geoportalu z menu przycisku na pasku mapy. Okno ma dwie karty:

11.2. Pobieranie wskazaniem na mapie

Menu przycisku geoportalu zawiera — pod oknem importu — dwie grupy trybów wskazywania. Pierwsza dotyczy działek:

Druga grupa — pod kreską — dotyczy obrysów jednostek podziału terytorialnego:

11.3. Pobieranie po numerze, identyfikatorze lub współrzędnych

W oknie importu jest pole „Pobierz działki po numerze / ID / współrzędnych”. Wklej do niego listę, a program sam rozpozna, co dostał — nie trzeba wybierać trybu ani formatu:

Przy współrzędnych domyślną kolejnością jest X Y (northing, easting), czyli tak jak w polskich dokumentach geodezyjnych. Rozpoznawany jest zarówno przecinek dziesiętny, jak i przecinek rozdzielający kolejne pozycje listy. Rozbiór idzie wierszami, więc wykaz w postaci nr X Y albo nr X Y H wklei się tak, jak go skopiowałeś.

11.4. Dane opisowe działek

Usługa ULDK zwraca wyłącznie geometrię i identyfikator działki. Dlatego po każdym pobraniu program automatycznie, w tle, dobiera dane opisowe z usługi Krajowej Integracji Ewidencji Gruntów:

• powierzchnię z rejestru EGiB — obok wyliczonej z obrysu, więc obie można porównać,
• oznaczenie konturu / użytku,
• grupę rejestrową (wg §14 rozporządzenia EGiB).

11.5. Zakładka „Działki geo” i kolumna „W EGiB”

Zakładka Działki geo pojawia się dopiero wtedy, gdy w zadaniu są dane z geoportalu — praca na samym pliku GML wygląda dokładnie tak jak przed wprowadzeniem tej funkcji.

Kolumna W EGiB pokazuje, które z pobranych działek mają odpowiednik w danych EGiB wczytanych z ośrodka. Dzięki temu od razu widać, czego w zamówionych materiałach brakuje. Kolumna przelicza się także po późniejszym imporcie GML, więc kolejność pracy nie ma znaczenia.

11.6. Usuwanie danych i eksport

Całe warstwy usuwa się z karty Zaimportowane, a pojedyncze działki — z menu podręcznego zakładki „Działki geo” (pozycja pojawia się dopiero po zaznaczeniu wierszy, żeby nie dało się skasować danych przez przypadek).

Pobrane obiekty wychodzą do DXF razem z resztą danych, na własnych warstwach z przedrostkiem GP-, co pozwala odróżnić je w CAD-zie od danych ewidencyjnych z ośrodka.

12Planowanie przestrzenne (ZIPPZP)

Program czyta zbiory danych przestrzennych aktów planowania (APP GML): plan ogólny gminy (POG) z pełną warstwą stref planistycznych oraz miejscowe plany (MPZP) — granicę planu wraz z rastrem rysunku.

12.1. Skąd wziąć plan

• Z pliku GML — zwykły import, tak jak dla EGiB.
• Z Rejestru Urbanistycznego — menu Plik → Import POG z Rejestru Urbanistycznego…. Program bierze obwiednię obiektów z zadania (działek EGiB, działek z geoportalu, pobranych obrysów jednostek), pyta państwowy rejestr o akty z tego terenu i pokazuje, co znalazł. Zaznaczasz plany do pobrania — teren często obejmuje kilka gmin.

Obszar zapytania możesz też wskazać inaczej: gminą wyszukaną po nazwie lub numerze TERYT. Wyszukiwarka nie wymaga polskich znaków — przykladowo znajdzie „Przykładowo”.

Gdy w zadaniu nie ma jeszcze żadnych działek, program po imporcie planu proponuje pobranie działek z geoportalu — domyślnie przez wskazanie fragmentu na mapie, bo zasięg planu ogólnego to cała gmina.

12.2. Co widać w programie

• Zakładka ZIPPZP z podzakładkami: Akt, Strefy, Obszary, Dokumenty.
• Warstwy mapy: granica planu, strefy planistyczne, obszary regulacji — każda z własną żarówką i kolorem, plus zbiorczy przełącznik na pasku mapy.
• Kolorowanie stref zgodnie z rozporządzeniem (zał. 2 do Dz.U. 2023 poz. 2758) — przełącznik na karcie Ustawienia → Planowanie przestrzenne, domyślnie włączony.
• Rysunek planu (MPZP) jako raster — pobierany i wyświetlany pod danymi; parametry na tej samej karcie ustawień.

12.3. Raporty planistyczne

12.4. Krycie kolorowania stref

Barwy stref planistycznych narzuca rozporządzenie i nie są edytowalne, ale natężenie koloru już tak — regulujesz je przy warstwie stref w menedżerze warstw (rozdział 10). Pełny kolor zakrywa ortofotomapę, a na mapie kreskowej bywa za słaby. Wybór jest zapamiętywany i wraca przy kolejnym uruchomieniu.

13Księgi wieczyste online (EKW)

W zakładce Księgi wieczyste wbudowana jest przeglądarka portalu Elektronicznych Ksiąg Wieczystych (EKW). Kliknięcie numeru KW otwiera formularz wyszukiwarki i automatycznie uzupełnia dane księgi.

13.1. Pasek przeglądarki KW

13.2. Automatyczne wypełnianie numeru KW

Dla numerów w standardowym formacie KOD/NUMER/CYFRA (np. KR1P/00012345/2) program wypełnia wszystkie trzy pola wyszukiwarki.

Dla starych numerów (np. KW 54295 (SR Myślenice)), które nie mają kodu wydziału ani cyfry kontrolnej, program:

• wyciąga sam numer księgi i uzupełnia go zerami do 8 znaków (np. 00054295);
• ustala kod wydziału hybrydowo — najpierw na podstawie innych działek w zadaniu (ten sam obręb, potem gmina, potem całe zadanie), a gdy to nie wystarczy, z bazy powiatów TERYT — i wylicza cyfrę kontrolną;
• gdy sądu nie da się rozpoznać jednoznacznie — wpisuje sam numer, a kod i cyfrę wybierasz ręcznie.

Uzupełniony numer pokazywany jest w kolumnie „Nowy numer KW” — tylko dla numerów, które faktycznie zostały uzupełnione i różnią się od zapisanych w GML.

13.3. Karta ksiąg a mapa

• Zaznaczenie księgi w tabeli podświetla na mapie wszystkie jej działki — jedna księga obejmuje zwykle kilka.
• Kliknięcie działki na mapie przy aktywnej karcie ksiąg zaznacza księgę tej działki i nie przeskakuje na kartę Działki. Działka bez numeru KW działa jak dotąd — przenosi na kartę Działki.
• Ctrl/Shift+klik w tabeli ksiąg to gest zaznaczania, a nie otwierania — dokładanie ksiąg do zaznaczenia nie przeładowuje przeglądarki.

13.4. Wydruk jednej i wielu ksiąg

Przycisk Drukuj całą księgę składa wszystkie działy w jeden PDF. Program dobiera skalę tak, żeby szeroka strona EKW zmieściła się w całości (wcześniej ucinało lewą krawędź), wybiela tła i — co ważne — przelicza kontrast liter: napisy, które portal rysuje jasnym tekstem na ciemnym pasku (numer księgi, sąd, rodzaj nieruchomości), stają się czarne, zamiast zniknąć jako białe na białym. Ciemne kolory niosące znaczenie zostają bez zmian.

Zaznaczenie kilku wierszy w tabeli ksiąg daje jeden plik z wieloma księgami, każda od nowej strony — dotyczy to raportów „Skrócony wypis z KW” i „Protokół badania księgi wieczystej”. Księgi bez zapisanego wypisu są pomijane (informacja trafia na pasek stanu), a jedna księga występująca w kilku wierszach trafia do pliku raz.

13.5. Powierzchnie w wypisie z księgi

• Powierzchnia każdej działki — „Skrócony wypis z KW” i „Protokół badania księgi wieczystej” czytają rubrykę „Przyłączenie (obszar)”, wypełnianą w księdze przy każdej działce osobno. Wcześniej w dokumencie stał wyłącznie obszar całej nieruchomości, bez podziału na działki.
• Obszar całej nieruchomości w osobnej tabelce, pod przerwą. W księdze stoi w tej samej tabeli tuż pod ostatnią działką i na pierwszy rzut oka wyglądał jak jej pole. Tak samo w podglądzie, PDF-ie i DOCX.

Zapisany wypis skrócony można usunąć z menu podręcznego tabeli () — po usunięciu da się pobrać go ponownie.

13.6. Dopisanie numeru księgi ręcznie

Tabela ksiąg pokazuje numery KW przypisane w GML-u do działek, budynków i lokali. Księgę, której tam nie ma — sąsiada, drogi, wskazaną przez klienta — dopiszesz przyciskiem Dodaj numer KW () w pasku przeglądarki.

• Można wkleić kilka numerów naraz — rozdzielonych spacjami, przecinkami, średnikami albo wierszami. Wielkość liter nie ma znaczenia.
• Numery już obecne w tabeli są pomijane, a numery niepełne i z błędną cyfrą kontrolną odrzucane — okno mówi które i dlaczego, zanim cokolwiek dopisze. Numer musi mieć pełną postać elektroniczną: KOD/NUMER/CYFRA.
• Dopisany numer działa jak każdy inny: klik otwiera księgę w przeglądarce EKW, a skrócony wypis i cała księga w PDF zapisują się w zadaniu. W kolumnie „Dotyczy” stoi „Dopisana ręcznie”, a kolumna z identyfikatorem obiektu zostaje pusta — takiej księgi nie ma przy czym w danych EGiB.
• Zdejmiesz go z menu podręcznego wiersza (). Pobrany wypis zostaje w zadaniu i wraca razem z numerem, gdyby trzeba było dopisać go ponownie.

14Ustawienia programu

Okno Ustawienia… (menu główne) ma pięć kart. Każda karta podzielona jest na nazwane sekcje, a długie karty przewijają się, więc okno nigdy nie wychodzi poza ekran.

14.1. Karta „Ustawienia programu”

Sekcja „Ustawienia ogólne”

Sekcja „Eksport DXF”

Sekcja „Pomoc techniczna”

• Pokaż dziennik startu — otwiera folder z plikiem start.log (wersja programu, kompilacja Windows, wersje bibliotek, pełny opis błędu).
• Tryb zgodności grafiki — lista: wyłączony (zalecany), stopień 1, stopień 2, stopień 3. Do użycia, gdy podgląd raportu albo przeglądarka ksiąg są całe czarne (stary sterownik karty graficznej, maszyna wirtualna). Zmiana działa od następnego uruchomienia.

14.2. Pozostałe karty

15Rodzaje raportów

Raporty wybiera się z rozwijanej listy Rodzaj raportu w panelu raportu. Jest ich 33 w 11 kategoriach oznaczonych ikoną. Dostępność zależy od wczytanych danych i zaznaczonego obiektu.

15.1. Zasady wspólne dla dokumentów

• Właściciel to nie władający. W dokumentach wypisowych (rejestr gruntów, informacja o budynku i lokalu) władający mają osobną sekcję „Władanie”, która pojawia się tylko wtedy, gdy są. W protokołach obie grupy stoją w jednej kolumnie — tak brzmi wzór z rozporządzenia — ale każda pozycja jest podpisana rolą („— właściciel” / „— władający”). W wykazach roboczych kolumna nazywa się „Właściciel / władający”.
• Władanie samoistne (nieuregulowany stan prawny) nie jest wykazywane jako własność, nawet jeśli w pliku GML siedzi w tej samej tabeli. Gdy po tym rozdzieleniu sekcja „Własność” zostaje pusta, raport mówi wprost dlaczego — zamiast pokazywać pustą tabelkę.
• Jedna osoba = jeden wiersz w tabelach wypisu; małżeństwo rozbijane jest na małżonków, a kolumny wspólne dla całej pozycji („Rodzaj prawa”, „Udział”) są scalone przez oba wiersze. Udział przy wspólności ustawowej jest jeden i pokazuje się przy obojgu.
• Powierzchnie: „Porównanie części opisowej i graficznej” oraz „Wypis z części graficznej” pokazują poprawkę odwzorowawczą jako zmianę pola ze znakiem (blisko południka osiowego pole rośnie, więc poprawka bywa dodatnia), a zero nie dostaje znaku. Zera do czterech miejsc dokładane są wyłącznie w tabeli porównania — w pozostałych miejscach zostaje zapis rejestrowy.
• Wykaz współrzędnych z atrybutami ma kolumnę „Lp.” (numeracja biegnie ciągiem przez cały wykaz, także zbiorczy), a kolumna „Operat” stoi przed „X”. Eksporty TXT/CSV/XLSX celowo zostają bez operatu — to listy współrzędnych do wczytania w CAD-zie albo tachimetrze.
• Raporty zbiorcze: zaznaczenie kilku obiektów daje wspólną tabelę albo kolejne strony w jednym pliku, zależnie od dokumentu.

15.2. Wykazy z wskazanych punktów

Trzy wykazy — Wykaz współrzędnych, Wykaz współrzędnych z atrybutami i Wykaz zmian danych ewidencyjnych punktów granicznych — można złożyć z pojedynczych punktów, a nie tylko z obwodu zaznaczonych działek.

1. Zaznacz punkty w zakładce „Punkty” — albo wskaż je Ctrl+klikiem na mapie; to jedno i to samo zaznaczenie.
2. Zostań na karcie „Punkty” i wybierz wykaz — obejmie dokładnie te punkty.
3. Przejdź na kartę „Działki” — wykaz znów liczy się z działek, jak dotąd.

16Parametry raportów

Okno Parametry raportów (ikona na pasku raportu, a także karta w oknie Ustawień) zawiera dane wstawiane automatycznie do dokumentów. Pole puste pozostaje puste również w dokumencie — w DOCX zostają wtedy kropki do wpisania ręcznego.

Dane geodety uprawnionego

• Imię i nazwisko geodety — podpis na dokumentach.
• Numer uprawnień i zakres — pod podpisem.

Zgłoszenie pracy geodezyjnej

• Nazwa ośrodka (PODGiK) — wchodzi do wstępu „Protokołu z czynności przyjęcia granic nieruchomości”, do zdania kończącego się słowami „…i zgłoszenia roboty w …”.

Zawiadomienia

• Miejsce sporządzenia zawiadomienia.
• Data sporządzenia — wstawiana w bloku podpisu.
• Data czynności — termin czynności w terenie (wybór z kalendarza).
• Godzina czynności — godzina rozpoczęcia.
• Godzina kolejnych zawiadomień — ta sama dla wszystkich albo z przesunięciem o zadaną liczbę minut na każde kolejne pismo.
• Godzina zakończenia czynności w danym dniu — nowe pole. Ustaw np. 8:00–15:00 przy kroku 15 minut, a kolejne działki przejdą na następny dzień roboczy, znów od godziny początkowej. Soboty i niedziele są pomijane. Pole puste = jak dotąd: wszystko w jednym dniu, godziny rosną bez ograniczenia.

Podpis pod numerem działki (mapa i eksport DXF)

Cztery niezależne przełączniki, domyślnie wyłączone. Dopisują pod numerem działki kolumnę, dzięki której wydruk mapy staje się planem dnia: widać, gdzie, o której, z kim i której księgi szukać.

• Data i Godzina — termin czynności dla tej działki.
• Właściciel (władający) — przy większej liczbie współwłaścicieli zamiast listy nazwisk staje „współwłasność (N podmiotów)”; wybrane kilka z kilkudziesięciu wyglądałoby na komplet.
• Numer księgi wieczystej.

Ustalenie przebiegu granic

• Pomijaj działki stykające się tylko w jednym punkcie (trójmiedza) — domyślnie wyłączone, czyli trójmiedze są uwzględniane. Opcja obejmuje protokół ustalenia (oba formaty), zawiadomienie o ustaleniu oraz „Adresy do zawiadomień”, a przez nie etykiety adresowe, pocztową książkę nadawczą i eksport eNadawcy. Działa od razu po przełączeniu.

17Zawiadomienia i adresy

Zawiadomienia to pisma kierowane do właścicieli i władających działki przedmiotowej oraz działek sąsiednich. Program tworzy pismo dla każdego adresata, każde na nowej stronie, z tabelą działek i terminami.

17.1. Na jaki adres idzie pismo

Adres wybiera przepis, a nie program: § 32 ust. 3 rozporządzenia EGiB nakazuje doręczać zawiadomienie „na adres pobytu stałego albo adres siedziby”, a dopiero „w przypadku braku ujawnienia w ewidencji adresu pobytu stałego — na adres zameldowania na pobyt stały”. Kolejność jest więc taka:

1. adres pobytu stałego (osoba fizyczna) albo adres siedziby (instytucja, podmiot grupowy),
2. adres zameldowania na pobyt stały,
3. adres korespondencyjny — tylko wtedy, gdy podmiot nie ma żadnego innego (przepis go nie przewiduje, ale lepszy taki niż żaden).

Ten sam adres pokazuje kolumna „Adresy właścicieli” w tabeli Działki — czyli w tabeli widzisz dokładnie to, co pójdzie na kopertę.

17.2. Jeden adresat = jedna przesyłka

Etykiety adresowe, pocztowa książka nadawcza i lista eNadawcy grupowane są po adresacie: właściciel dwóch sąsiednich działek dostaje jedną etykietę i jeden wiersz książki, a numery jego działek idą po przecinku w jednym polu. Adresata rozpoznaje nazwa razem z adresem, a nie numer rekordu — rejestr potrafi trzymać tę samą gminę pod kilkoma rekordami podmiotu. Ta sama osoba pod różnymi adresami nie jest scalana: nie wiadomo, który adres jest aktualny, więc bezpieczniej wysłać dwa pisma niż zgadnąć źle.

17.3. Wysyłka

17.4. Kolejność obchodu i terminy

• Działki sąsiednie idą w kolejności obchodu, a nie w kolejności z pliku GML. Lista obchodzi działkę przedmiotową po granicy, zaczynając od najniższego numeru i idąc w stronę krótszej drogi. Na działce z 15 sąsiadami to różnica między 3,5–5,7 km chodzenia a około 700 m.
• Godzina należy do DZIAŁKI, nie do pisma. Adresat mający kilka działek w różnych miejscach obwodu dostaje do każdej z nich osobną godzinę — dokładnie tak, jak od zawsze mówi treść pisma („o godzinie jak w kolumnie Nr 5”). Pisma układane są w kolejności wizyt, a nie nazwisk.
• Data też należy do działki. Przy czynności rozłożonej na kilka dni (patrz „Godzina zakończenia” w rozdziale 16) kolumna 4 zawiadomienia pokazuje datę tej działki.
• Właściciel działki przedmiotowej dostaje zakres — dat i pełne okno godzin, a nie jedną godzinę.
• Sąsiedzi bez geometrii albo bez wspólnej granicy trafiają na koniec listy, w kolejności numerów — na obwodzie nie da się ich umieścić, a pominąć ich nie wolno.

18Protokoły i dobór sąsiadów

Program tworzy cztery protokoły — ustalenia i przyjęcia przebiegu granic oraz wznowienia znaków granicznych i wyznaczenia punktów granicznych — a przy pracach granicznych pozwala wyłączyć z czynności granice, które są już ustalone.

18.1. Protokół ustalenia przebiegu granic

• Protokół jest na liście raportów dwa razy — w formacie A4 poziomo i A3 pionowo, i to Ty wybierasz, na czym drukujesz. Podgląd, wydruk i eksport PDF same używają właściwego formatu.
• A4 poziomo — zwykła kartka, dwie pary działek na stronie. Jedenaście kolumn na tej szerokości jest ciasnych, więc dłuższe dane się zawijają (numer księgi wieczystej nie mieści się w swojej kolumnie). To świadomie przyjęta cena za drukarkę, którą ma każdy.
• A3 pionowo — cztery pary działek na stronie i tabela bez zawijania. Kartka jest tej samej szerokości co A4 poziomo, ale dwa razy wyższa: szerokości kolumn są dobrane tak, by numer KW, data i „Lp.” mieściły się w całości, a miejsce dopłacają kolumny wypełniane ręcznie w terenie. Rozmiary czcionek są w obu wariantach takie same.
• Zmiana formatu nie zmienia doboru sąsiadów i nie gubi wyłączonych granic — oba warianty pracują na dokładnie tym samym zestawie danych; różni je wyłącznie rozmiar kartki i liczba par na stronie.
• Zbudowany z par: działka przedmiotowa z każdą działką sąsiednią; każda para zajmuje dwa wiersze tabeli, wysokie na tyle, by zmieścić ręczne wpisy.
• Automatycznie uzupełniane są numery działek, właściciele i władający z adresami i rolami, numery ksiąg wieczystych oraz data czynności. Nagłówek zawiera powiat, jednostkę ewidencyjną i obręb.
• Kolumna „Sposób ustalenia przebiegu granicy” niesie podstawę prawną — każda z trzech pozycji zaczyna się od RMRPiT EGiB § 33. N., czyli od ustępu, z którego wynika. Skrót rozwinięty jest w legendzie pod tabelą.
• Kolumny „na czynności” (osoby biorące udział, nr szkicu, oświadczenia, adnotacje, podpis geodety) zostają do wypełnienia w terenie — wiersze są odpowiednio wysokie.

18.2. Protokół przyjęcia granic

Dokumentuje przyjęcie przebiegu granic nieruchomości (np. przy podziale) — zawiera wstęp z nazwą ośrodka z Parametrów raportów, tabelę sąsiadów oraz opis przebiegu granic dla działki przedmiotowej. Udział przy wspólności ustawowej drukuje się także przy małżonkach.

18.3. Protokół wznowienia znaków i protokół wyznaczenia punktów granicznych

Dwa protokoły z czynności na gruncie: wznowienia znaków granicznych oraz wyznaczenia punktów granicznych ujawnionych uprzednio w ewidencji gruntów i budynków. Urzędowy formularz jest jednym dokumentem, w którym geodeta skreśla niewłaściwą czynność — w programie są to dwie pozycje na liście raportów, bo program wie z wyboru raportu, o którą czynność chodzi, i wpisuje od razu właściwą. Treść obu jest identyczna poza nazwą czynności.

• Dokument ma cztery strony, jak wzory wydawane przez ośrodki. Pole na szkic dzieli stronę trzecią z punktami 7–10, a podpisy stron i geodety stoją na ostatniej stronie, pod punktem 15.
• Program wypełnia to, co wie z zadania: województwo i powiat (z identyfikatora TERYT), jednostkę ewidencyjną, obręb wraz z jego identyfikatorem, numery działek, identyfikator zgłoszenia pracy, datę czynności, właścicieli i władających — każdego z podpisaną rolą — numer księgi wieczystej oraz geodetę z numerem uprawnień zawodowych. Dane geodety, identyfikator zgłoszenia i datę czynności bierze z Parametrów raportów (rozdział 16).
• Wszystko, co ustala się dopiero na gruncie, zostaje kropkami — czarnymi, biegnącymi do prawej krawędzi kolumny tekstu. Ten formularz wypełnia się w całości odręcznie, więc kropki nie są czerwone jak w pozostałych dokumentach; objęłyby większość kartki.
• Kilka zaznaczonych działek daje jeden protokół (numery po przecinku) — to dokument z czynności na gruncie, a nie wypis dla każdej działki osobno.
• Tabeli działek sąsiednich w tym wzorze nie ma — strony zainteresowane wpisuje geodeta na gruncie. Dlatego dla tych dwóch protokołów program nie podświetla sąsiadów na mapie (inaczej sugerowałby, że coś z nich wchodzi do dokumentu).

18.4. Wyłączanie pojedynczych granic z czynności

Gdy granica z konkretnym sąsiadem jest już ustalona, nie ma powodu zawiadamiać go ponownie. Wystarczy kliknąć tę działkę sąsiednią — na mapie albo w tabeli Działki — a program wyłączy tę granicę z czynności.

Te same dwie barwy podbarwiają wiersze w tabeli Działki. Obie warstwy mają w menedżerze warstw własną żarówkę, własny kolor i własne krycie, i obie są włączone od pierwszej instalacji.

• Zwykły klik w podświetlonego sąsiada — włącza/wyłącza granicę.
• Ctrl+klik — dokłada lub odejmuje działkę przedmiotową (ma pierwszeństwo przed przełączaniem granicy).

19Import danych opisowych z wypisu PDF

Funkcja jest dla ośrodków, które wydają GML bez danych osobowych, a część opisową dołączają osobno — w PDF. Menu Plik → Import danych opisowych EGiB z PDF…

Obsługiwane są dwa układy dokumentu: EWMAPA (Geobid) i GEO-INFO (Systherm). Program rozpoznaje układ sam, po zawartości pliku — nie trzeba nic wybierać. Odczyt ma pasek postępu i przycisk Przerwij.

19.1. Jak to działa

1. Wskazujesz plik wypisu. Program czyta z niego działki, właścicieli i władających, adresy, powierzchnie i klasoużytki.
2. Pokazuje zestawienie porównawcze z danymi, które są już w zadaniu: co się zgadza, co się różni i co wymaga sprawdzenia w źródle.
3. Dopiero po Twojej akceptacji dane trafiają do zadania. Każdy dopisany rekord jest oznaczony jako pochodzący z PDF.
4. Ślad importu opisuje raport „Raport importu PDF” (kategoria „Inne”).

19.2. Zasady, które warto znać

• Dopisujemy wyłącznie do działek, które już są z GML — działka wyłącznie z wypisu nie powstaje.
• PESEL i imiona rodziców nie są importowane.
• Część opisowa z wypisu jest źródłem prawdy dla powierzchni działki, dokładności jej zapisu (do ara / do metra) i powierzchni klasoużytków — tak stanowią dokumenty, nawet gdy geometria z GML mówi co innego.
• Budynków bez geometrii nie dodajemy — bez obrysu nie ma czego pokazać na mapie ani w DXF.
• Rozbieżność powierzchni zgłaszana jest dopiero wtedy, gdy wypis nie zgadza się z żadną z dwóch wartości z GML (polem zadeklarowanym ani obrysem), a próg bierze się z dokładności zapisu.
• Jeden wypis może obejmować kilka obrębów — program czyta nagłówek osobno dla każdej działki.
• Ponowny import zastępuje tylko działki z wczytywanego pliku. Wypisy z dwóch różnych powiatów mogą spokojnie leżeć w jednym zadaniu.
• W układzie GEO-INFO program porównuje sumę udziałów z własnego odczytu z sumą, którą podaje sam dokument, i zgłasza rozjazd zamiast go przemilczeć. Jednostki rejestrowe budynków i lokali są pomijane (import dopisuje wyłącznie do działek), ale ich liczba jest raportowana.

19.3. Rodzaj adresu

Wypis rozdziela adresy nagłówkami „-- Adres zameldowania --” i „-- Adres pobytu stałego --”, ale robi to tylko czasem: w jednym sprawdzonym dokumencie takich nagłówków było 36, w drugim ani jednego. Dlatego program zapisuje dwie osobne rzeczy: rodzaj użyty do wyboru adresu na pismo (adres bez nagłówka czytany jest jako pobyt stały) oraz informację, czy dokument rodzaj podał. Adres, przy którym wypis rodzaju nie podał, opisany jest w wypisie jako „adres z wypisu” — mówi, skąd pochodzi, i nie twierdzi nic o rodzaju.

20Eksport i wydruk

20.1. Formaty

20.2. Eksport danych z tabel

Przycisk Eksport na pasku szybkiego dostępu obejmuje dane, a nie dokumenty:

• Aktywna tabela do CSV — tabela z bieżącej zakładki,
• Aktywna tabela do XLSX — w karcie RCN dotyczy aktywnej podzakładki (np. Lokalowe),
• Wszystkie tabele do XLSX — jeden plik, każda tabela na osobnym arkuszu,
• Eksport części graficznej do DXF.

Okno „Zapisz jako” pamięta ostatnio używany katalog — wszystkie eksporty otwierają się od razu w nim, z podpowiedzianą nazwą pliku.

20.3. Wydruk

Przycisk drukuje bieżący raport przez standardowe okno drukowania systemu. Dokumenty przygotowane są z właściwymi marginesami i orientacją strony, a program sam ustawia drukarce format wynikający z dokumentu — także A3 dla protokołu ustalenia granic.

21Eksport DXF do CAD

Cała część graficzna zadania wychodzi do jednego pliku DXF: dane EGiB, dane pobrane z geoportalu i warstwy planowania przestrzennego. Eksport uruchamia pozycja Eksport części graficznej do DXF… z przycisku Eksport.

21.1. Warstwy

• Geometria i opisy zawsze na osobnych warstwach — konwencja KOD / KOD_O (np. EGB i EGB_O, GP-DZIALKA i GP-DZIALKA_O). Dzięki temu w CAD-zie da się zgasić same napisy.
• Dane z geoportalu mają przedrostek GP- — działki, budynki i cztery poziomy obrysów jednostek.
• Kolory pochodzą z załączników 7 i 8 do rozporządzenia i są edytowalne w kolumnie „Kolor DXF” menedżera warstw (rozdział 10). Warstwy planowania barw nie przyjmują — mają je z rozporządzenia.
• Kolejność rysowania: wypełnienia i kreskowania planowania na spodzie, działki na samej górze — ich obrys biegnie często dokładnie po tej samej linii co kontur użytku i ginąłby pod nim.
• Obrys obrębu rysowany jest linią przerywaną o grubości 0,5 mm; warstwa jego opisów zostaje ciągła, bo przerywany napis jest nieczytelny.
• Warstwy z przedrostkiem RGML- to adnotacje robocze, a nie warstwy ewidencyjne: podpisy pod numerem działki i oznaczenie stanu prawnego granic. Przedrostek od razu mówi, co zdjąć przed przekazaniem rysunku do ośrodka. Powstają tylko wtedy, gdy jest co narysować.

21.2. Tekst

Cały rysunek używa jednego kroju — Arial. Warstwy planowania przestrzennego zachowują własne rozmiary, bo te wynikają z rozporządzenia i podane są w milimetrach papieru, więc przelicza je skala.

21.3. Opisy użytków i konturów

Numer działki, oznaczenie użytku i oznaczenie konturu klasyfikacyjnego opisują ten sam kawałek terenu, więc kiedyś siadały jeden na drugim. Teraz stoją w kolumnie: numer działki zostaje na swoim miejscu, a pod nim — każdy o linię niżej — oznaczenie użytku (np. R) i oznaczenie konturu (np. RIVa).

Opcja „Opisuj każdy użytek i kontur na każdej działce” (Ustawienia → Ustawienia programu → Eksport DXF, domyślnie włączona) steruje dwiema rzeczami naraz:

• kontur biegnący przez kilka działek jest podpisany w każdej z nich — tak jak wygląda mapa ewidencyjna — a nie tylko w tej, w której wypadł jego punkt środkowy;
• oznaczenie użytku staje nad każdym klasoużytkiem. Użytek brany jest z tego samego konturu klasyfikacyjnego, bo konturów użytku bywa mniej niż klasyfikacyjnych albo nie ma ich wcale (w jednym ze sprawdzonych plików: 16 konturów klasyfikacyjnych i zero użytkowych). Kontur użytku opisywany jest wtedy tylko tam, gdzie klasyfikacji nie ma — dzięki temu dr, B czy Bi są opisane zawsze i jednym napisem.

21.4. To samo na mapie

Przełącznik „Pokaż te opisy również na mapie w programie” (ta sama sekcja ustawień) sprawia, że podgląd mapy pokazuje dokładnie ten sam układ opisów, który wyjdzie w DXF. Zmiana działa od razu, bez zamykania zadania. Opisy gasną razem ze swoją warstwą w menedżerze warstw.

21.5. Stan prawny punktów i granic

Jeśli na mapie masz włączone „Wyróżnienie punktów granicznych” albo „Wyróżnienie granic”, rysunek może dostać to samo kolorowanie — razem z barwami, które sam wybrałeś.

• Granice trafiają na własne warstwy: RGML-STAN-GRANICA-USTALONA i RGML-STAN-GRANICA-NIEUSTALONA. Odcinek jest „ustalony”, gdy oba jego punkty końcowe są ustalone.
• Punkty zostają na swoich warstwach EGPG i zmieniają tylko kolor — tam ich szukasz w CAD-zie, a stabilizację dalej niesie wielkość symbolu.

21.6. Podpis pod numerem działki

Cztery rodzaje wierszy z Parametrów raportów mają w DXF osobne warstwy, żeby dało się je gasić niezależnie:

Kolumna czyta się od góry: numer działki, oznaczenie użytku, oznaczenie klasoużytku, a pod nimi data, godzina, właściciel i numer księgi. DXF rysuje dokładnie to, co widać na mapie — nie liczy obchodu po raz drugi.

22Podział działek

Pierwsze narzędzie, które tworzy obiekty ewidencyjne, a nie tylko pokazuje zaimportowane. Otwierasz je z menu Narzędzia () albo z końca listy Rodzaj raportu. Kreator staje w panelu raportu, więc mapa obok jest cały czas pod ręką — projekt podziału rysuje się na niej na żywo, czerwienią wymaganą przez § 27 ust. 2 standardów.

22.1. Od czego zacząć

• Z rysunkiem DXF — w karcie Parametry podziału wczytaj plik () i wskaż warstwę linii podziałowych oraz warstwę nowych numerów. Program sam rozpozna, które działki linia tnie, i skadruje na nich mapę.
• Bez rysunku — trzy z czterech sposobów dzielenia rysunku nie potrzebują. Wtedy w karcie Działki dzielone klikasz Dodaj działkę… i ustawiasz parametry trybikiem ().

22.2. Czym dzielisz daną działkę

Sposób wybiera się przy każdej działce osobno — trybikiem w jej wierszu, bo parametr zależy od kształtu konkretnej działki. Zmiana działa od razu: nie ma przycisku „Zastosuj”, wynik widać na mapie i w kartach.

22.3. Karty kreatora

• Parametry podziału — wczytanie rysunku, wybór warstw i ustawienia narzędzia.
• Działki dzielone — co linia tnie: pole z części opisowej obok pola z części graficznej, różnica w metrach kwadratowych, dokładność zapisu w ewidencji oraz wybrany sposób podziału. Pod wykazem otwiera się karta parametrów wskazanej działki.
• Działki nowe — stan po podziale, czytany jak wykaz zmian: jeden wiersz na klasoużytek, z osobnymi kolumnami OFU, OZU i OZK.
• Punkty istniejące — pełny wykaz punktów obwodu dzielonych działek, z numerem w operacie, numerem operatu i atrybutami. Numer w operacie, operat i atrybuty można poprawić.
• Punkty nowe — punkty do pomiaru, z numeracją i atrybutami SPD/ISD/STB.
• Punkty użytków — punkty na przecięciach nowej granicy z konturami użytków i klasyfikacyjnymi (karta widoczna przy włączonej opcji).
• Dokumenty — formularze do operatu, z podglądem i eksportem.

Liczby w nazwach kart („Działki dzielone (4)”, „Punkty nowe (15)”) mówią wynik bez wchodzenia w kartę. Wskazanie wiersza podświetla obiekt na mapie, a klik w mapę pokazuje jego wiersz — wskazanie należy do karty, więc po przejściu do innej gaśnie.

22.4. Skąd się biorą pola powierzchni

• Pole liczone jest ze współrzędnych, z poprawką odwzorowawczą (§ 16 ust. 2 rozporządzenia EGiB), zawsze z dokładnością do metra — podział polega na pomiarze.
• Pole reszty przez odjęcie. Gdy łączna powierzchnia działek wydzielanych nie przekracza 33%, pole części pozostałej liczy się jako różnica pola z ewidencji i sumy wydzielanych (§ 27 ust. 3 standardów). Dzięki temu suma stanu nowego zgadza się z rejestrem.
• Różnicy z zaokrągleń nie rozrzucamy. Przy podziale na połowy odjęcie nie przysługuje, więc każdą część zaokrągla się osobno — i suma może różnić się od pola działki o metr. Taka różnica jest dopuszczalna i zostaje widoczna: przepisy nie pozwalają wyrównywać pól nowych działek tak, aby ich suma zgadzała się z polem działki pierwotnej.
• Działka wykazana „do ara” dostaje najpierw wykaz aktualizacji pola i dopiero od nowego pola liczy się podział (opcja w ustawieniach, domyślnie włączona).

22.5. Punkty

• Nowe punkty graniczne dostają numerację ciągłą przez cały podział (przedrostek i numer początkowy w ustawieniach) oraz atrybuty — domyślnie SPD 1, ISD 1, STB 2: punkt jest ustalony, obliczony ze współrzędnych i niestabilizowany w chwili sporządzania wykazu. Atrybut pojedynczego punktu można zmienić — zmieniony jest wtedy wyróżniony kolorem.
• Punkt, który już istnieje w ewidencji, nowego numeru nie dostaje — linia podziału bardzo często zaczyna się w załamaniu obrysu dzielonej działki.
• Punkty konturów użytków mają własną numerację (domyślnie przedrostek U) i nie mają atrybutów — to nie są punkty graniczne, tylko wierzchołki, które muszą wejść do geometrii konturów przeciętych nową granicą.
• Załamanie linii można przesunąć i usunąć (kosz w wierszu). Usunięty punkt wypada także z linii podziału, więc zmieniają się pola nowych działek. Punkt wynikający z przecięcia nowej granicy z dotychczasową jest tylko do odczytu — bez niego granica by się nie domknęła.
• Punkt z ewidencji też da się poprawić — numer w operacie, numer operatu i atrybuty. Poprawki leżą w osobnej tabeli, więc dane z importu GML zostają nietknięte i przeżywają ponowny import.

22.6. Dokumenty do operatu

Karta Dokumenty wymienia komplet — także te, których w tym zadaniu nie ma, z podaniem powodu. Wskazana pozycja pokazuje się w podglądzie, a zapisujesz ją przyciskami paska raportu pod kreatorem.

Wiersz „Razem” w obu wykazach zmian sumuje cztery kolumny — pola działek i pola użytków, osobno po każdej stronie. Suma stanu dotychczasowego idzie w tym samym zapisie, co pola, które sumuje: gdy wszystkie działki są wykazane do ara, suma też jest do ara; przy zapisach mieszanych schodzi do metra, żeby nie ukryć metrów stojących wyżej w kolumnie. Stan nowy jest zawsze do metra, bo podział polega na pomiarze. Suma użytków nie musi równać się sumie pól działek — i właśnie dlatego stoi obok niej: kontury użytków nie zawsze pokrywają działkę w całości, a rozbieżność rejestru z obrysem wchodzi w całe pole działki. Rozdział tej różnicy jest Twoją decyzją, więc program pokazuje oba rachunki, zamiast rozstrzygać je po swojemu.

Formularze zapiszesz w PDF, DOCX i HTML, a wykazy współrzędnych także w TXT, CSV i XLSX — to listy do wczytania w CAD albo tachimetrze. Każdy formularz zachowuje swój format strony: wykaz współrzędnych i opis mapy pionowo, wykazy zmian poziomo. Formaty niedostępne w danej karcie są wyszarzone z wyjaśnieniem.

22.7. Arkusz mapy z projektem podziału (DXF)

Z karty Dokumenty, obok formularzy, wychodzi też arkusz mapy A3 w formacie DXF: Eksport → DXF (arkusz mapy). Rysunek jest gotowy do wydruku i do dalszej pracy w CAD-zie — mapa stoi po lewej stronie, a po prawej zostaje 200 mm wolnego miejsca na wklejenie wydrukowanego opisu mapy.

22.8. Ustawienia podziału

Siedzą na dole karty Parametry podziału i działają natychmiast.

23Legenda ikon

Zbiorcze zestawienie ikon używanych w programie.

23.1. Operacje na zadaniu i pliku

23.2. Podgląd, zoom i nawigacja

23.3. Raport i eksport

23.4. Mapa — warstwy i tryby

23.5. Kategorie raportów i zakładki

23.6. Tabele — filtry, kolumny, menu podręczne

24Wskazówki i skróty

• F1 — otwiera ten podręcznik.
• Zaznaczenie wielu obiektów — przytrzymaj Ctrl lub Shift podczas klikania wierszy w tabeli, aby wygenerować raport zbiorczy (działki, punkty, budynki, księgi wieczyste).
• Ctrl+klik na mapie — dokłada lub odejmuje działkę przedmiotową; zwykły klik w podświetlonego sąsiada przełącza granicę (rozdział 18).
• Kolejne kliknięcia w to samo miejsce mapy schodzą do obiektów leżących niżej — pasek stanu pokazuje, który to z kolei obiekt.
• Esc — wyłącza tryb wskazywania na mapie (pobieranie z geoportalu) oraz zamyka wyszukiwanie w podglądzie raportu.
• Szukaj w raporcie — Enter następne wystąpienie, Shift+Enter poprzednie.
• Kopiowanie wierszy — kliknij zaznaczenie prawym przyciskiem myszy i wybierz „Kopiuj zaznaczone wiersze”.
• Skalowanie paneli — przeciągnij krawędzie między tabelą, raportem i mapą.
• Parametry raz — uzupełnij dane geodety, nazwę ośrodka i terminy w Parametrach raportów; trafią do wszystkich dokumentów.
• Wklejanie wykazu współrzędnych — pole pobierania w oknie geoportalu przyjmuje wklejony wykaz w postaci nr X Y i samo rozpoznaje, co jest czym.

25Co nowego w wersji 2026.10_3

Nowość: narzędzie podziału działek w wersji beta — nowe menu Narzędzia (). Poza tym wyrys z planu ogólnego w prawdziwej skali, wydruki 1:1 (dotąd każdy PDF z podglądu wychodził mniejszy o około 9,6%) i możliwość ręcznego dopisania numeru księgi wieczystej do tabeli. Pełny opis wydania jest na stronie: raportygml.pl — aktualizacja 2026.10, a pełny wykaz zmian pokazuje okno Aktualizacja () w programie.

Podział działek — wersja beta

• Cztery sposoby dzielenia, wybierane przy każdej działce osobno: linia z rysunku DXF, zadana powierzchnia, dwie równe części oraz pas odsunięty od wskazanej granicy (rozdział 22.2).
• Pola liczone według przepisów — ze współrzędnych z poprawką odwzorowawczą, a pole reszty przez odjęcie przy wydzieleniu do 33%. Sprawdzone na trzech operatach przyjętych przez ośrodki: wszystkie powierzchnie zgadzają się co do czwartego miejsca po przecinku (rozdział 22.4).
• Pięć dokumentów do operatu, każdy z podglądem i eksportem — wykazy współrzędnych i zmian, wykazy zmian działek oraz opis do mapy z gotowym wykazem zmian (rozdział 22.6).
• Punkty z ewidencji da się poprawić bez ruszania danych z GML, a projekt podziału zapisuje się w pliku zadania i jedzie razem z nim (rozdział 22.5).
• Wiersz „Razem” wykazu zmian sumuje pola działek i pola użytków, osobno po każdej stronie, a suma stanu dotychczasowego idzie w jego własnym zapisie — do ara, gdy takie są pola, które sumuje (rozdział 22.6).

Arkusz mapy z projektem podziału (DXF)

• Gotowy arkusz A3 z karty Dokumenty: mapa po lewej, po prawej miejsce na wklejenie opisu mapy, ramka zakresu wydruku i siatka krzyży (rozdział 22.7).
• Pas 25 m wokół dzielonych działek — resztę mapy program przycina, a działki dzielone traktuje jak jedną całość, więc rysunek jest jednym kawałkiem mapy. Budynek dotykający tego obszaru rysowany jest w całości.
• Miary czołowe boków (-55.23-) na własnej warstwie, także na nowych granicach.
• Numery punktów tylko dla działek przedmiotowych, a pod numerem — numer punktu w operacie i numer operatu, z Twoimi poprawkami z karty „Punkty istniejące”.
• Wysokości pisma według rozporządzenia o mapie zasadniczej, osobno dla 1:500 i dla pozostałych skal; skalę wybiera się z listy (1:500 / 1:1000 / 1:2000).

Wyrys z planu ogólnego

• Nowy raport „Ustalenia planu ogólnego dla działki (z wyrysem)” — rysunek działki na tle stref planistycznych i obszarów regulacji, w zadeklarowanej skali, z paskiem skali i strzałką północy. Razem 33 rodzaje wydruków (rozdział 12.3).
• Skalę dobiera program albo wymuszasz ją sam w „Parametrach raportów”. Gdy działka w wymuszonej skali się nie mieści, raport mówi, która skala jest najmniejszą możliwą — zamiast rysować obcięty fragment.

Protokół ustalenia przebiegu granic

• Format A3 stoi teraz PIONOWO i mieści cztery pary działek na stronie zamiast dwóch — przy tej samej czytelności tabeli, bo szerokości kolumn są dobrane pod węższą kartkę, a nie przeskalowane (rozdział 18.1). Wariant A4 poziomo zostaje bez zmian.

Wydruki

• Koniec cichego pomniejszania. Każdy PDF zapisany z podglądu wychodził dotąd o około 9,6% mniejszy. Teraz wydruk jest 1:1 (rozdział 20).
• Puste komórki nie rozpychają już wierszy w DOCX — tabela składana pismem 7 pt miała wiersze wysokie jak 10 pt.

Księgi wieczyste

• Numer KW można dopisać ręcznie — jeden albo kilka naraz, z pominięciem numerów już obecnych i odrzuceniem błędnych. Dopisany numer działa jak każdy inny (rozdział 13.6).
• Dopisane numery i pobrane wypisy przeżywają ponowny import GML.

Poprawki

• Podgląd raportu nie znika już po kilku sekundach. Trzy niezależne przyczyny: podgląd wczytywał się częściej, niż zmieniała się treść, składanie stron czasem się nie kończyło, a awaria procesu przeglądarki zostawiała białe okno bez słowa.
• Opisy użytków i konturów gasną razem ze zgaszoną warstwą — wracały po przybliżeniu mimo zgaszonej żarówki.
• Pierwsza działka dostaje godzinę, którą wpisałeś w „Parametrach raportów”. Zawiadomienia zaczynały się od godziny przesuniętej o jeden krok, a wpisana nie pojawiała się w dokumencie nigdzie (rozdział 17.4).
• Opisy funkcji nie migają na dole okna przy najeżdżaniu na przyciski i pozycje menu — dolne panele nie zmieniają już przez to rozmiaru.

26Rozwiązywanie problemów

Windows ostrzega przy pobieraniu albo uruchamianiu instalatora

Okno „System Windows chronił Twój komputer” pochodzi od filtru SmartScreen i nie oznacza, że z plikiem jest coś nie tak. SmartScreen buduje zaufanie do konkretnego pliku na podstawie liczby pobrań — każde nowe wydanie startuje pod tym względem od zera, a zaufanie do wydawcy narasta z czasem. Kliknij Więcej informacji → Uruchom mimo to.

W następnym oknie — Kontrola konta użytkownika — sprawdź wiersz „Zweryfikowany wydawca”. Ma w nim być podana nazwa wydawcy — ta sama przy każdym wydaniu programu. Jeśli widzisz „Nieznany wydawca”, plik nie pochodzi od nas albo został po drodze uszkodzony — przerwij instalację i pobierz go ponownie ze strony raportygml.pl.

Program w ogóle się nie uruchamia

Przy każdym starcie program zapisuje dziennik startu — wersję, kompilację systemu, wersje bibliotek oraz pełny opis błędu, jeśli wystąpił. To pierwsza rzecz, o którą poprosi pomoc techniczna.

Otwiera go przycisk „Pokaż dziennik startu” w Ustawienia → Ustawienia programu → Pomoc techniczna. Gdy okna nie da się otworzyć, dziennik leży w %LOCALAPPDATA%\RaportyGML\start.log.

Jeśli program nie uruchamiał się na wydaniu starszym niż 2026.09_2 — zainstaluj najnowszą wersję; przyczyna została usunięta (patrz ramka na początku podręcznika).

Komunikat, że program już działa

Program pozwala uruchomić tylko jedną swoją kopię. Gdy poprzedni przebieg zawisł i żyje bez okna, kolejne uruchomienie pokaże komunikat z instrukcją: Menedżer zadań → zakończ proces RaportyGML.exe, potem uruchom program ponownie.

Podgląd raportu albo przeglądarka ksiąg są całe czarne

To objaw starego sterownika karty graficznej (albo pracy w maszynie wirtualnej). W Ustawienia → Ustawienia programu → Pomoc techniczna ustaw Tryb zgodności grafiki na stopień 1 i uruchom program ponownie. Dopiero gdy to nie pomoże, spróbuj stopnia 2.

Program mówi o trybie ograniczonym, choć mam licencję

Licencja zapisana jest w magazynie zaszyfrowanym kluczem z identyfikatora instalacji. Gdy systemu nie da się o ten identyfikator zapytać, program nie widzi zapisanej licencji — powie o tym wprost, a szczegóły trafią do dziennika startu. Wyślij dziennik do pomocy technicznej.

Podgląd KW online nie wczytuje się

Sprawdź połączenie z internetem. Jeśli problem występuje tylko na jednym komputerze, najczęstszą przyczyną jest program antywirusowy skanujący ruch HTTPS, VPN lub sieć współdzielona — przetestuj portal EKW w zwykłej przeglądarce oraz połączenie z innej sieci. Portal EKW bywa też po prostu przeciążony.

Numer KW nie pasuje do formatu

Dla starych numerów program wpisze sam numer księgi; kod wydziału i cyfrę kontrolną uzupełnij ręcznie lub zweryfikuj automatyczną propozycję (rozdział 13.2).

Nie widzę na mapie działek sąsiednich

Podświetlanie działa tylko przy aktywnym raporcie granicznym (protokół, zawiadomienie, „Adresy do zawiadomień”, „Opis przebiegu granic”) i zaznaczonej działce przedmiotowej. Obie warstwy sąsiadów są domyślnie włączone — sprawdź je w menedżerze warstw (wiersze „Widok - Działki sąsiednie…”).

Brak przycisku Word (DOCX) albo TXT/CSV

Formaty eksportu są dostosowane do rodzaju raportu. TXT/CSV/XLSX pojawiają się tam, gdzie dokument jest wykazem danych, a CSV eNadawca — tylko przy adresach i zawiadomieniach. Pełna rozpiska: rozdział 20.1.

W DXF opisy nachodzą na siebie albo jest ich za dużo / za mało

Steruje tym jedna opcja: Ustawienia → Ustawienia programu → Eksport DXF → „Opisuj każdy użytek i kontur na każdej działce”. Wyłączona daje jeden opis na kontur (rozdział 21.3).

Dane wyglądają na niekompletne

Zakładki i warstwy pojawiają się zależnie od zawartości zadania. Sprawdź Plik → Informacje o zadaniu — zestawienie pokazuje, co i w jakiej liczbie jest wczytane oraz z jakiego źródła pochodzi.

27Prywatność i bezpieczeństwo danych

Ochrona wrażliwych danych ewidencyjnych jest jedną z podstawowych zasad działania programu.

• Wszystkie dane EGiB/RCN przetwarzane są lokalnie, na komputerze użytkownika.
• Program nie wysyła danych ewidencyjnych do żadnego serwera ani chmury.
• Do przetwarzania danych EGiB/RCN nie jest wymagane połączenie z internetem. Internet potrzebny jest do przeglądarki ksiąg wieczystych (EKW), pobierania danych z geoportalu i Rejestru Urbanistycznego, podkładów mapy oraz do aktywacji licencji.
• Zapytania do usług zewnętrznych zawierają wyłącznie to, co konieczne — współrzędne punktu albo identyfikator działki. Nie wysyłamy danych właścicieli.
• Wyniki (dokumenty, eksporty) zapisujesz tam, gdzie sam wskażesz.